Was afpersopa dement?

De 70-jarige afpersopa is ziek in het hoofd  lazen wij in de krant. De man die ervan verdacht wordt John en Linda de Mol te hebben bedreigd, is door de Utrechtse raadkamer daarom op vrije voeten gesteld. Bij onderzoek zou namelijk zijn gebleken dat de verdachte al langere tijd aan ernstige dementie lijdt.

Deskundigen verdrongen zich in de talkshows om uit te leggen hoe het zat. Een van hen vertelde bijvoorbeeld dat zo’n dementie helemaal kan verklaren waarom de afpersopa deed wat hij deed, „zeker als het voorste deel van de hersenen is aangetast.”

Want dat leidt bij demente patiënten tot ongeremd gedrag: „Ze kunnen ook ineens heel veel gaan eten, sociaal ongewenst gedrag gaan vertonen of zich seksueel afwijkend gaan gedragen.” Aldus de deskundige.

Maar wacht eens even. De afpersopa ging behoorlijk planmatig en secuur te werk. Als zijn DNA niet op een van de dreigbrieven was aangetroffen, zou hij de afpersing waarschijnlijk niet hebben bekend. Justitie zou dan geen sterke zaak tegen hem hebben gehad.

De werkwijze van de afpersopa past niet goed bij dementie. Al helemaal niet bij dementie die gepaard gaat met aantasting van de voorste hersendelen. Deze hersengebieden zijn essentieel voor het maken van plannen en het corrigeren van fouten. Als ze niet intact zijn, gaat een afperser zo stuntelig te werk dat hij nog dezelfde dag wordt opgepakt.

Lijkt de afpersopa op Ernest Saunders? Deze oudere zakenman werd in Engeland veroordeeld wegens flessentrekkerij. Nadat artsen bij hem ernstige dementie hadden gediagnosticeerd, werd hij op vrije voeten gesteld. Hij onthield – zei hij – nog geen drie cijfers, wat ‘verklaarde’ waarom hij zich niets meer van allerlei frauduleuze transacties kon herinneren.

Al vrij snel na zijn vrijlating begon hij een succesvolle praktijk als consultant. Aan een krant liet hij weten dat het hem speet, dat hij in de hele medische literatuur de enige patiënt was die op miraculeuze wijze van zijn dementie was hersteld.
En toch: onwaarschijnlijke dingen komen voor. Dus het zou kunnen dat de afpersopa inderdaad aan dementie lijdt.

Gelukkig zijn er tests waarmee je tamelijk precies kunt vaststellen of een verdachte echt aan dementie lijdt of het alleen maar veinst. Veel van deze tests zijn gebaseerd op het principe dat patiënten met een echte dementie ongeveer van vijftig procent van de antwoorden goed hebben. Wie onder dat niveau presteert, zit willen en wetens de correcte antwoorden te vermijden en veinst geheugenverlies.

Veel dokters menen dat ze het zonder zulke tests kunnen stellen als ze een verdachte onderzoeken op mogelijk veinzen. Ze denken dat hun intuïtie feilloos is. Hopelijk is die zelfoverschatting in de zaak van de afpersopa niet aan de orde. Als dat toch zo is, zeggen wij tegen de dokters: kom naar Maastricht, want op 11 en 12 juni organiseren we een conferentie over hoe je deze tests kunt gebruiken. Ze zijn nuttiger dan je denkt.

Dit stuk werd geschreven in samenwerking met Harald Merckelbach en verscheen ook in De Limburger (13 mei 2015).

Dit bericht werd geplaatst in Uncategorized. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Gelieve met een van deze methodes in te loggen om je reactie te plaatsen:

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s