Moe zijn tijdens een verhoor. No worries?

Verdachten moeten vaak op hun hoede zijn tijdens een verhoor. Nee, vaak geven ze niet alles weg. Ze willen niet verdacht overkomen en proberen relevante informatie achter te houden. Dat is vermoeiend en vereist zelfcontrole. Wij vonden laatst dat het verlies van zelfcontrole de kans op foutieve herinneringen aanzienlijk vergroot. En dat het je bevattelijker maakt voor suggestieve druk. Onwenselijke neveneffecten zou je kunnen zeggen. Met een moeilijk woord heb je dan last van ego-depletie.

De Amerikaanse psycholoog Roy Baumeister introduceerde de term in de jaren ’90. Ego-depletie zou verwijzen naar het idee dat mentale processen zoals zelfcontrole energie vereisen en dat die energie op kan raken. Als het vat energie op is, zou dit nadelige consequenties hebben voor andere handelingen die ook zelfcontrole vereisen. Een voorbeeld. In een van de eerste experimenten moesten proefpersonen de verleiding weerstaan om chocola te nuttigen. Voor hen lag een aantal chocoladerepen maar ze mochten die niet opeten. In plaats daarvan konden ze radijsjes eten. Daarna moeten ze onoplosbare puzzels maken. Wat bleek? De groep die de chocolade-verleiding diende te weerstaan -en dus zelfcontrole uitoefende- gaf sneller op tijdens de puzzeltaak dan controle proefpersonen.

Maar verdorie. Ego-depletie ligt onder vuur. Recente studies zouden laten zien dat het effect uiterst fragiel is en moeilijk te repliceren valt. En nu? De Australische onderzoeker Martin Hagger kwam met een uitstekend idee. Hij deed een oproep aan onderzoekers in het veld om een groots replicatie-experiment naar het effect te verrichten. In tijden van toenemende aandacht naar replicatie-experimenten in de psychologie, worden onderzoekers uitgenodigd om een vast onderzoeksprotocol te volgen en te onderzoeken of het effect daadwerkelijk bestaat. Mijn collega’s en ik doen trouwens graag hieraan mee.

Wat kunnen we in de tussentijd doen? Wachten? Mijn oproep aan alle verdachten is de volgende. Vertel de waarheid. Dat is simpel en vergt geen zelfcontrole.

Dit bericht werd geplaatst in Wetenschap & Maatschappij. Bookmark de permalink .

3 reacties op Moe zijn tijdens een verhoor. No worries?

  1. De waarheid vertellen vraagt misschien geen zelfcontrole. Maar als de verdachte onschuldig is en dus naar waarheid verklaart de strafbare feiten niet gepleegd te hebben, kan toch een situatie van ego-depletie ontstaan als de verhoorders blijven aandringen op een verklaring, c.q. bekentenis van de verdachte. En dat gebeurt in de dagelijkse verhoorpraktijk toch nogal eens, ondanks de ‘cautie’ en de standaard verhoormethode volgens welke psychologische druk vermeden dient te worden (zie o.a. Stevens, L. & Verhoeven, W.J. (2010). Raadsman bij Politieverhoor: Invloed van voorafgaande consultatie en aanwezigheid
    van raadslieden op de organisatie en wijze van verhoren en de proceshouding van verdachten. Den Haag: WODC).

  2. Henry Otgaar zegt:

    Helemaal gelijk Corine. Ik ben daarom erg benieuwd naar de resultaten van de replicatie-experimenten. Als ego-depletie daadwerkelijk bestaat, dan rijst natuurlijk de vraag of ego-depletie tot bijvoorbeeld valse bekentenissen kan leiden.

  3. Het ontstaan van ego-depletie, ik had nog nooit van het woord gehoord, komt wellicht veel meer door de omstandigheden waarin een verdachte na zijn aanhouding gaat verkeren. Stel dat je midden in de nacht wordt aangehouden. Je wordt geboeid, overgebracht, voorgeleid, onderzocht aan kleding, ingesloten en dan mag je gaan slapen in een cel. Dat bed is anders dan thuis en het is de hele nacht rumoerig. Daarbij lig je misschien ook nog wakker van de klappen die je je vriendin hebt gegeven of van het feit dat je dit echt niet hebt gedaan. De volgende ochtend een paar happen eten, een gesprek met je raadsman en dan een verhoor. Weer een slechte nacht in een cel enz. Dan raak je echt geestelijk en lichamelijk vermoeid. Daarbij valt het aandringen en daarmee de psychologische druk van de verhoorders in het niet. Dat is iets anders dan studenten laten kiezen tussen radijsjes of chocolade. Ik weet niet hoe je dit soort stress-situaties bij een verhoor en daaruit voorkomende vermoeidheid kunt vermijden. Het is goed om je als verhoorder te realiseren dat die vermoeidheid er is en dat dit een risico oplevert voor foutieve herinneringen. Voor het onderkennen van die risico’s hebben we de wetenschap nodig. Ik waardeer overigens de oproep van Henry aan alle verdachten tot het vertellen van de waarheid te zeerste :).

Geef een reactie

Gelieve met een van deze methodes in te loggen om je reactie te plaatsen:

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s