Etnisch profileren en afwijkend gedrag

De korpsleiding van de nationale politie was er als de kippen bij om het allemaal te sussen. ‘Ongegrond en onjuist’ zijn de aantijgingen van Amnesty Nederland dat de Nederlandse Politie zich bij controles schuldig maakt aan discriminatie. Een politieagent op straat kijkt naar afwijkend gedrag. Etnisch profileren wijst de politie nadrukkelijk af, aldus de korpsleiding in een verklaring.

Onder de wet ‘ter verruiming van de mogelijkheden tot opsporing en vervolging van terroristische misdrijven’ is een redelijk vermoeden van een strafbaar feit niet langer nodig voor de inzet van bijzondere opsporingsbevoegdheden. Aanwijzingen zijn voldoende. En laat afwijkend gedrag nu een dergelijk aanwijzing zijn. Zo stelt een recent rapport van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatie Centrum vast dat in de praktijk afwijkend gedrag waarvoor geen verklaring kan worden gevonden als voldoende aanleiding geldt om naar een identiteitsbewijs te vragen, of zelfs tot fouilleren over te gaan. Maar het rapport zwijgt over wanneer gedrag voldoende afwijkend is om als een dergelijk aanwijzing aangemerkt te worden.

En juist dat laatste is belangrijk. Het rapport van Amnesty Nederland sluit namelijk naadloos aan bij een recent Amerikaans rapport over het Behavioral Detection Program. Dit is de Amerikaanse variant van kijken naar afwijkend gedrag, en recentelijk concludeerde het Department of Homeland Security dat dit programma lang niet zo objectief is als wordt voorgesteld. Sterker nog, het wordt verkapt ingezet voor etnisch profileren van bijvoorbeeld Hispanics, meldde de New York Times onlangs.

‘De opleiding van politiemensen besteedt specifiek aandacht aan het zo neutraal mogelijk kijken naar en beoordelen van situaties’, zo zegt de korpsleiding in haar verklaring. Deze geruststellend bedoelde boodschap staat in schril contrast met de werkelijkheid. Zolang de politie agenten traint om hun beslissingen te baseren op onduidelijk gedefinieerd afwijkend gedrag zet dit de deur naar etnisch profileren juist wagenwijd open. In plaats van de aantijgingen van Amnesty Nederland categorisch af te wijzen zou de politietop er wijzer aan doen om zich te bezinnen op de inzet van methoden gebaseerd op afwijkend gedrag.

Een ingekorte versie van deze blog verscheen op 4-11-2013 als ingezonden brief in het NRC.

Dit bericht werd geplaatst in Veiligheid & terrorisme, Wetenschap & Maatschappij en getagged met , . Maak dit favoriet permalink.

4 reacties op Etnisch profileren en afwijkend gedrag

  1. Henry Otgaar zegt:

    Maar zie ook het recente Opinie stuk in het NRC (28-11-2013): “Politie onterecht beschuldigd van racisme”

    • Ewout Meijer zegt:

      Waarom ‘maar’? De auteurs van het betreffende stuk vechten de conclusie van Amnesty Nederland – dat de Nederlandse Politie zich schuldig maakt aan etnisch profileren – aan. Mijn opinie gaat niet over of de Politie zich wel of niet schuldig maakt aan etnisch profileren. Het gaat over de conclusie van de korpsleiding dat de Politie zich hier niet schuldig aan maakt omdat ze op afwijkend gedrag letten. Die redenering is (aantoobaar) onjuist.

  2. Berndt Rif zegt:

    Etnisch profileren was de reden waarom in de jaren zeventig de aanslag op de Luchthaven Lod in Israel kon gebeuren. Dit was voor de Israëliërs reden om een nieuwe methodiek te ontwikkelen. Werken op basis van onderbuikgevoel is heel gevaarlijk gebleken. Het letten op afwijkend gedrag, zonder kennis te hebben van de methodologie van predictive profiling zoals dat ontstaan is naar aanleiding van de aanslag op de Luchthaven Lod, is risicovol en kan ‘zonder dat dit de bedoeling is’ ethnisch profileren in de hand werken. Een goede ‘Security Profiler’ doet pas iets met afwijkend gedrag als hij of zij dat gedrag (verdachte indicator) kan koppelen aan bekende modus operandi waarvan doormiddel van red teaming is gebleken dat deze realistisch en uitvoerbaar zijn. Juist dit maakt de methodiek ‘niet’ etnisch (en uitlegbaar). Zelfs ‘liegen’ hoeft, als dat in de context past, geen enkel probleem te zijn.

Geef een reactie

Gelieve met een van deze methodes in te loggen om je reactie te plaatsen:

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s