Prof.dr. Willem Albert Wagenaar Fonds gevestigd

Toespraak gehouden bij de oprichting van het fonds op 17 januari 2013

We zijn hier bij elkaar om een fonds op te richten dat twee doelen dient. Ten eerste natuurlijk het creeren van een financieel vermogen waarmee talentvolle  buitenlandse studenten die zich aanmelden voor de Master Forensic Psychology aan de UM, een studiebeurs ontvangen, waardoor zij deze opleiding kunnen volgen. Ten tweede zijn wij hier om aan het fonds de naam van prof. Willem Albert Wagenaar (1941-2011) te verbinden. Het is mij dan ook een bijzonder genoegen om Margreet en Joost Wagenaar hier van harte welkom te heten.

Prof.dr. W.A. Wagenaar

Prof.dr. W.A. Wagenaar

Prof. Willem Albert Wagenaar begon zijn loopbaan bij TNO in Soesterberg en was vanaf 1982  hoogleraar psychologische functieleer aan de Universiteit Leiden. Ik ontmoette hem daar voor het eerst in 1991 toen ik daar werkte als postdoc.  Hij was expert op het gebied van het menselijk geheugen en ik was bezig aan een onderzoek naar gehechtheidsrepresentaties, zeg maar gekristalliseerde herinneringen aan de relatie met de eigen ouders, en vroeg zijn advies over het gebruik van geheugenvragenlijsten. Door zijn deskundigheid op het gebied van het geheugen werd prof. Wagenaar een veel gevraagde deskundige in de rechtszaal. Het recht maakt namelijk zeer veel gebruik van verklaringen die op herinneringen van mensen (de verdachte, getuigen, het slachtoffer) berusten. En daar kleven allerlei gevaren aan.

Zijn eerste optreden als getuige-deskundige dat veel aandacht trok was in 1987 in Israël  in het proces tegen John Demjanjuk, die werd verdacht van oorlogsmisdaden. Het getuigde van zijn moed om in een vijandige omgeving geduldig uit te leggen hoe problematisch de herkenningen van Demjanjuk door concentratiekampslachtoffers waren. Later volgde de Eper incestzaak, en nog vele andere grotere en kleinere rechtszaken. Altijd bleef prof. Wagenaar moedig en strijdbaar de foutenpatronen die hij blootlegde in zijn rapportages, bij de rechterlijke macht onder de aandacht brengen.

Prof. Wagenaar was ook een uitzonderlijk stimulerende docent; zijn colleges over velerlei onderwerpen en in het bijzonder de rechtspsychologie hebben bij menigeen diepe indruk gemaakt. Steevast fileerde hij daarin de menselijke aard, het werk van politie en Openbaar Ministerie en de beslissingen van rechters. Met collega’s Van Koppen en Crombag schreef hij de klassieker Dubieuze zaken, en ook na zijn emeritaat schreef hij nog een aantal boeken over zijn ervaringen in de rechtspraktijk, zoals Vincent plast op de grond (2006) en Broddelwerk. Over geklungel in het strafrechtelijk onderzoek (2010).

Vincent plast op de grond (2006)

Vincent plast op de grond (2006)

Onze paden kruisten weer toen prof. Wagenaar het visitatiepanel van de NVAO leidde dat in het voorjaar van 2009 een oordeel moest vellen over de accreditatie van de door ons ontworpen Master-opleiding Forensic  Psychology . Een hele dag bezocht het panel onze faculteit en sprak met studenten, docenten en ook met mensen uit de forensische praktijk. Hij stelde kritische vragen zoals we van hem gewend waren, maar was lovend over de kwaliteit van de opleiding die we hadden bedacht, en ondersteunde ook ons verzoek om de opleidingsduur te verlengen tot twee jaar, terwijl in Nederland bijna alle Masteropleidingen in de psychologie 1 jaar duren.In september 2010 is de opleiding Forensic Psychology van start gegaan, en vanaf het begin hebben studenten uit veel verschillende landen zich aangemeld. Dat was ook precies onze bedoeling. Door studenten uit verschillende culturen en rechtssystemen samen les te geven, leren ze niet alleen het vak forensische psychologie, maar groeit ook hun gevoeligheid voor andere culturen en denkwijzen. De meeste studenten die onze opleiding volgen doen in het tweede jaar van hun Master een stage in een forensische kliniek of gevangenis in het buitenland.  Dit is zonder uitzondering een persoonlijke en professionele verrijking voor hen.

Forensische psychologie en rechtspsychologie zijn nog relatief jonge vakken. In veel landen bestaat het vak überhaupt niet, en worden bijvoorbeeld psychiatrisch zieke mensen die een misdrijf hebben gepleegd  ter dood veroordeeld of worden kinderen die misbruikt of mishandeld zijn niet geloofd en dus niet verhoord door de politie, omdat men nog denkt dat kinderen geen betrouwbare verklaringen kunnen afleggen. Ik had al langere tijd de wens om de kennis die de forensische psychologie te bieden heeft ook beschikbaar te stellen aan studenten uit ontwikkelingslanden, maar voor hen zijn in Nederland relatief weinig studiebeurzen beschikbaar. Toen kreeg ik het aanbod van een gulle gever, de iets wilde doen voor “mijn opleiding”, en was het eerste zaadje geplant!

Ik ben blij dat het Universiteitsfonds Limburg mijn idee voor het prof. Wagenaarfonds omarmd heeft en dat wij onder de vleugels van het Universiteitsfonds verder kunnen groeien. Mijn doel is om het komende jaar 300.000 euro te genereren, waarmee wij dan in 2014 van de revenuen de eerste studiebeurs kunnen uitreiken. Daarbij word ik ondersteund door Mr. Joost Wagenaar (rechter en zoon van de naamgever) en Mr. Els Hertoghs (strafrechtadovocate in ruste die in het verleden regelmatig de expertise van prof. Wagenaar zocht).

Prof. Wagenaar was een moedige pionier die zich verbonden had aan onafhankelijke  waarheidsvinding. Hij moest daarom soms impopulaire standpunten innemen.  Ik ben er trots op dat dit fonds zijn naam draagt en wij zullen bij de selectie van de studenten voor een beurs, niet alleen de slimste studenten kiezen, maar ook letten op de zogenaamde ‘Wagenaar-kenmerken’: moed en volharding.

Weblink naar verdere informatie over het Prof.dr. W.A. Wagenaar fonds:

Universiteitsfonds Limburg/Prof.dr. W.A. Wagenaar fonds

Alle donaties, klein en groot, zijn van harte welkom.

Wiki prof. Willem Albert Wagenaar

Dit bericht werd geplaatst in Wetenschap & Maatschappij en getagged met , , . Maak dit favoriet permalink.

Een reactie op Prof.dr. Willem Albert Wagenaar Fonds gevestigd

  1. Pingback: Prof.dr. Willem Albert Wagenaar Fonds gevestigd - Verhoren van.....

Geef een reactie

Gelieve met een van deze methodes in te loggen om je reactie te plaatsen:

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s