Steven Pinker in Jeruzalem

Gisteravond gaf Steven Pinker een lezing hier in Jeruzalem. Pinker is hoogleraar psychologie aan de Universiteit van Harvard en auteur van bestsellers als The Language Instinct en How the Mind Works. Hij is het type geleerde dat de grote maatschappelijke thema’s niet schuwt. Zo ook niet in deze lezing, die ging over zijn nieuwste boek: The Better Angels of Our Nature: Why Violence Has Declined.

De boodschap van Pinker is positief: historisch gezien leven we in een tijdperk met weinig geweld. Hij staafde deze stelling met een overvloed aan statistieken, die hij bij gebrek aan een projector voortdurend in de lucht moest tekenen. Allemaal met het zelfde patroon: een sterke afname over tijd. Zo blijkt uit een analyse van gerechtelijke documenten dat de kans dat de gemiddelde Engelsman wordt vermoord sinds de 14de eeuw met een factor tussen de 30 en de 100 is afgenomen. Maar een eeuw met twee wereldoorlogen. Hoe kan die vreedzaam zijn? In de 20ste eeuw kwamen zo’n 40 miljoen mensen om in een oorlog. Honderdtachtig miljoen als we de doden door ziekte, honger en genocide meerekenen. Maar dan nog gaat het in totaal om 3 procent van de wereldbevolking. Ter vergelijking: uit de archeologische literatuur blijkt dat rond de 20% van skeletten uit de oudheid kenmerken van een geweldadige dood zoals een ingeslagen schedel vertoont.

Een oorzaak van de afname van geweld zoekt Pinker vooral in de geciviliseerde samenleving, die empathie en zelf- en impulscontrole sterker beloont dan evolutionair overgeerfde eigenschapppen als agressie en dominantie. Het your loss is my gain principe van plunderen heeft plaats gemaakt voor een win/win principe binnen de huidige economie. En het monopolie op geweld hoort tegenwoordig toe aan de staat. Waar in de middeleeuwen gruwelijkheden als radbraken en vierendelen aan de orde van de dag waren, en op vergrijpen als zakkenrollerij de doodstraf stond, wordt tegenwoordig slechts nog bij hoge uitzondering – en vaak onder luid protest – de doodstraf voltrokken. 

Voor mij draaide het verhaal van Pinker vooral om perspectief. Gebeurtenissen als de schietpartijen van de Noor Breivik en Tristan van der Vlis, maar ook de aanslagen op de de Twin Towers voeden onze indruk dat we in een onveilige samenleving leven. Hoe tragisch ook, historisch gezien zijn het magere fluctuaties binnen een langdurig afnemende trend. De uitgebreide media aandacht bestaat – paradoxaal genoeg – misschien wel juist bij gratie van het feit dat deze incidenten tegenwoordig relatief zeldzaam zijn. Betekent het dat we achterover kunnen leunen en onze zegeningen kunnen tellen? Natuurlijk niet. Maar het perspectief dat we momenteel in het meest veilige tijdperk ooit leven is geruststellend. Helemaal in een tijd waarin menig politicus en krant je graag anders doen geloven.

Dit bericht werd geplaatst in Veiligheid & terrorisme, Wetenschap & Maatschappij en getagged met , , . Maak dit favoriet permalink.

2 reacties op Steven Pinker in Jeruzalem

  1. Anoniem zegt:

    Zeer interessant! Maar ook interessant is de kritiek op zijn boek door de filosoof Gray: http://www.prospectmagazine.co.uk/2011/09/john-gray-steven-pinker-violence-review/

Geef een reactie

Gelieve met een van deze methodes in te loggen om je reactie te plaatsen:

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s