Sinterklaas als kinderschrik

Onlangs besteedde De Limburger een volle pagina aan het onderwerp Sinterklaas. Het ging vooral over allerlei 19de eeuwse verhalen waarin de sint dood en verderf zaait onder onschuldige kindertjes. Waarmee de krant maar wilde zeggen dat Dick Maas’ film over de moordlustige Goedheiligman niets nieuws is onder de zon. Een van de plaatjes bij het krantenartikel liet een sinterklaas zien die kinderen verdrinkt in een reusachtige inktpot. Het moest de boodschap van de krant illustreren. Maar toch. De geschiedenis achter de het plaatje is anders dan de krant vermoedt.

Het plaatje komt uit het in 1846 verschenen rijmboek Der Struwwelpeter. De auteur – psychiater Heinrich Hoffmann (1809-1894) – schreef het ooit bij wijze van kerstgeschenk voor zijn zoon. De opzet van het boek is simpel: eenvoudige gedichten over dingen die kinderen beter niet al te vaak kunnen doen – met vuur spelen, op je duim zuigen, je eten laten staan – verluchtigt met aansprekende tekeningen. Hele generaties Duitsers werden er mee opgevoed. Tot ver in de jaren zestig.

Moderne vakgenoten van Hoffmann bleven zich ook voor het boek interesseren. Zo beweerden twee Engelse psychiaters een paar jaar geleden in European Psychiatry dat Der Struwwelpeter de eerste goede beschrijving van ADHD bevat. “This clearly shows that the diagnosis of ADHD is not an invention of modern times” schreven ze triomfantelijk. Het gedicht waarop de auteurs doelen gaat over vrolijke Philipp die tijdens het avondeten voortdurend op zijn stoel zit te wippen. Op een dag kiept hij achterover en trekt tafelkleed en servies mee in zijn val. Moeder boos. Vader woedend. Veel meer is er niet aan de hand met Philipp. This clearly shows that sommige Engelse psychiaters het Duits niet goed machtig zijn.

En dan de Sinterklaas die kinderen in de inktpot stopt. Dat gedicht gaat over drie edelgermaantjes die een jongen jennen omdat hij een donkere huidskleur heeft. De sint vraagt aan de plaaggeesten wat de jongen eraan kan doen dat hij niet blank is. De plaaggeesten lachen de sint uit. Dan besluit de Goedheiligman korte metten met ze te maken door ze kort onder te dompelen in een zwarte inktpot. 

“und hätten sie nicht so gelacht, hätt’ Niklas sie nicht schwarz gemacht.”

Enfin, voor de vooroorlogse lezertjes van Struwwelpeter had het verhaal misschien toch nog wat straffer moeten worden aangezet.

Dit bericht werd geplaatst in Uncategorized. Bookmark de permalink .

Een reactie op Sinterklaas als kinderschrik

  1. Corine de Ruiter zegt:

    beste Harald,

    Interessante en vermakelijke blog! Laat zien dat enig historisch besef in deze op de toekomst gerichte tijd geen overbodige luxe is. Maar toch nog een vraag: waarom ziet de Duitse Sint er als Jan Klaassen uit?

    hartelijke groet!

Geef een reactie

Gelieve met een van deze methodes in te loggen om je reactie te plaatsen:

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s