Aku en de witte Mercedes

Een groot gedeelte van de maand september en oktober stond ie er: een witte Mercedes met een Franse nummerplaat op busbaan van het Maastrichtse Koningsplein. De eerste weken gebeurde er vrijwel niets behalve dat ijverige parkeerwachters bekeuring naar bekeuring onder de ruitenwissers schoven. Ze moeten gedacht hebben dat de eigenaar van de Mercedes een meerdaagse inkoopsessie hield bij de nabijgelegen Albert Heijn. Maar toen op een dag gebeurde het: een onverlaat knakte de radioattenne van de Mercedes. Het hek was van de dam. Achtereenvolgens werd de Mercedesster van de motorkap gesloopt, werden de merktekens van de wieldoppen verwijderd, hing iemand een verwelkte bos bloemen in de linker voorportier, kotste iemand anders een maaltijd Chinees over de achterruit en werd de kofferbak geforceerd. De zwaar gehavende Mercedes is inmiddels verdwenen. Gestolen? Zou best kunnen.
Het doet allemaal denken aan het experiment van de Amerikaanse psycholoog Philip Zimbardo. In 1969 parkeerde hij twee identieke auto’s op twee verschillende plekken: de ene Oldsmobile (1959) in een New Yorkse achterbuurt, de andere in het nette Palo Alto. Het exemplaar in de achterbuurt was binnen drie dagen tot op het karkas gestript. De auto in Palo Alto hield verassend lang stand. Totdat Zimbardo er eigenhandig een deuk in sloeg. Toen ging het ook daar snel berg afwaarts met de Oldsmobile.
Zimbardo’s experiment was een belangrijke inspiratiebron voor Amerikaanse criminologen die de zogenaamde broken window theory aanhangen. Volgens deze theorie heeft het tolereren van verval in de publieke ruimte – graffiti, gebroken ruiten, illegale vuilstortingen, kapotte auto’s – een funeste uitwerking. Minder coöperatieve mensen zien er een signaal in dat dealen, straatroof, vandalisme en allerlei andere vormen van asociaal gedrag toelaatbaar zijn. Je kunt je schouders ophalen over de kleinburgerlijke connotaties die aan de broken window theory kleven, maar ze kan inmiddels bogen op een respectabele hoeveelheid bewijs, waaronder een in Science gepubliceerd onderzoek van Groningse onderzoekers.
Toeval of niet, een paar dagen nadat de kofferbak van de witte Mercedes was opengebroken werd aan de Wijckse kant van Maastricht graffiti-kunstenaar Aku actief. Het handelsmerk van Aku is dat hij zijn naam met zwarte inkt op de gevels van gebouwen achterlaat, bij voorkeur gebouwen met monumentale waarde. De actieradius van Aku wordt steeds groter en als iemand me zou vertellen dat hij zich verplaatst in een zwarte Mercedes, zou ik denken dat ik de wereld snap.

Dit bericht werd geplaatst in Wetenschap & Maatschappij en getagged met , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Gelieve met een van deze methodes in te loggen om je reactie te plaatsen:

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s